Hyperfocus en hyperfixatie, eigenaardigheden of superkracht?

De termen hyperfocus en hyperfixatie worden vaak met elkaar verward als we het hebben over ADHD en Autisme Spectrum Stoornis.  En bij AudHD is er sprake van beide. Maar wat is nou het verschil? En hoe werkt deze combinatie in je voordeel?

Hieronder leg ik uit:

• wat specifieke interesses bij autisme zijn
• wat het verschil is tussen hyperfocus en hyperfixatie
• hoe deze bijdragen aan zelfregulatie, identiteit en zingeving
• hoe de combinatie hiervan vóór je kan werken

Wat zijn specifieke interesses?

Mensen met autisme hebben bijzondere interesses. Dit zijn intense passies waar mensen met ASS diep en herhaaldelijk mee bezig zijn. Het is niet zomaar een vrijblijvende  hobby. Het is een fascinatie voor een bepaald onderwerp of activiteit waar ze veel tijd en energie in steken. Iemand kan daar dan maanden, jaren of zelfs een heel leven mee bezig zijn. Hierdoor voelt het als een belangrijk deel van de eigen identiteit.

Mijn eigen specifieke interesses waren onder andere lichaamstaal, psychologie, hoog-sensitiviteit, temperamentvolle kinderen, evolutionaire astrologie of art-journalen. En nu is het dus AuDHD waar ik alles van wil weten en begrijpen.

Hyperfixatie

Hyperfixatie ontstaat wanneer iemand met autisme (ASS) helemaal opgaat in een specifieke interesse of activiteit. Het is een intens opgaan in een specifiek onderwerp of activiteit. Je bent in staat om in korte tijd veel en diepgaande kennis te vergaren.

En dat is een heerlijk gevoel! Waarom?

Omdat het dit bij mensen met autisme de beloningscentra in de hersenen activeert. Daarnaast is het een fijne manier om even niet met ingewikkelde emoties bezig te zijn. Zelf kan ik echt tot rust komen door met een van mijn  passies bezig te zijn.

Hyperfocus

Hyperfocus is een toestand van diepe concentratie. Het ADHD-brein, dat vaak nogal snel afgeleid is, wordt plotseling helemaal in beslag genomen door een taak tot die af is (of onderbroken wordt). De uren verstrijken en iemand is ineens enorm productief en wordt niet afgeleid door andere prikkels.

Ook dat is lekker! Waarom?

De basis dopaminespiegels in een brein met ADHD zijn lager. Dagelijkse taken leveren dan niet genoeg van dit gelukshormoon. Daardoor heeft het ADHD brein moeite om ermee bezig te blijven.  Maar is een taak erg belangrijk, super interessant of dringend, dan krijgen de hersenen als het ware een shotje dopamine dat zorgt voor gevoelens van plezier, motivatie en voldoening.

Superkracht

Bij AuDHD overlappen deze mechanismen elkaar.  Dan krijg je de diepgang en stabiele concentratie van autisme, gecombineerd met het nieuwigheid zoeken van ADHD. Misschien koester je jarenlang een passie, maar je kunt ook snel wisselen van interesse.  Dit is een brein dat als het ware meerdere tabjes tegelijk open heeft staan. Waarmee je soms onverwachte verbanden ontdekt. Dat kan een superkracht zijn.

Door het volgen van mijn eigen nieuwsgierige dopaminespoor was ik o.a. in staat om binnen 2 maanden mijn afstudeerscriptie te schrijven en ontwikkelde ik een eigen coachmethode voor ouders van temperamentvolle kinderen. En door nu als een malle allerlei  boeken over AuDHD tegelijk te verslinden, begrijp ik vrij kort na mijn diagnose hoe mijn brein werkt en wat ik dus nodig heb. Hierdoor herstel ik ineens opvallend snel en is er een intense motivatie om deze kennis te gaan delen.

Noodzakelijke overlevingsstrategieën

Specifieke interesses, hyperfixatie en hyperfocus worden vaak afgedaan als eigenaardigheden of zelfs nadelen. Maar daarmee doe je ze echt te kort!

Behalve superkrachten, zijn het noodzakelijke strategieën voor zelfregulering. Wanneer ik overprikkeld of emotioneel ben, kan ik tot rust komen met een van mijn speciale interesses. Bijvoorbeeld  studeren over AuDHD, Art-journalen of  een volgend level halen bij een woordspel. Het is dus iets wat je bewust kunt inzetten voor emotieregulatie, het verminderen van stress en het omgaan met sensorische overload.

Veerkracht en creativiteit

Voor ons zijn speciale interesses niet alleen hobby's. Ze helpen ons overleven in een wereld die niet voor ons is ingericht. Het geeft ons veerkracht. Bovendien kun je je werk maken van je speciale interesse en er dan met enorme focus en creativiteit aan werken.

En soms kunnen we onze interesses, hypefixaties en hyperfocus gebruiken om die wereld wat mooier te maken, een beetje te veranderen.

Niks mis mee dus?

Nou…dat is ook weer wat te simpel gesteld. Er kleven zeker wel nadelen en risico’s aan. Zoals andere levensgebieden uit het oog verliezen, vergeten te eten, te drinken en te plassen en je zelf een burn-out in denderen doordat je je grenzen en vermoeidheid niet voelt.  Maar met wat hulp kun je daar wel beter mee om leren gaan, zodat je je voordeel kunt doen met deze talenten en kunt genieten van je speciale interesses zonder terugslag.